Poradniki
3D Secure 2 i SCA w PSD2: wyjątki, przesunięcie odpowiedzialności i konwersja
3D Secure 2 (EMV 3DS) to protokół organizacji kartowych, w którym bank wydawca potwierdza tożsamość płatnika przy zakupie kartą w internecie. Dzięki niemu sklepy w UE i Wielkiej Brytanii spełniają wymóg silnego uwierzytelniania klienta (SCA) z dyrektywy PSD2. Bank akceptuje transakcje o niskim ryzyku bez dodatkowych kroków, a pozostałe weryfikuje. Uwierzytelniona płatność przenosi odpowiedzialność za oszustwo na wydawcę.
W skrócie
| Podstawa prawna SCA | Art. 97 PSD2 (dyrektywa (UE) 2015/2366) i regulacyjne standardy techniczne z rozporządzenia delegowanego (UE) 2018/389; w e-commerce kartowym w EOG od 31 grudnia 2020 r. |
|---|---|
| Polskie przepisy wdrażające | Ustawa z 19 sierpnia 2011 r. o usługach płatniczych, nadzór KNF |
| Czynniki uwierzytelnienia | Dwa z trzech: wiedza (PIN, hasło), posiadanie (telefon, karta) i cecha (odcisk palca, twarz) |
| Wyjątek dla niskich kwot | Do 30 EUR za płatność; SCA ponownie po 100 EUR łącznie lub po 5 kolejnych płatnościach bez SCA |
| Progi wyjątku TRA | Do 100, 250 lub 500 EUR, jeśli wskaźnik oszustw PSP w płatnościach zdalnych wynosi najwyżej 0,13%, 0,06% lub 0,01% |
| Aktualne wersje protokołu | EMV 3DS 2.2.0 i 2.3.1; wersję 2.1.0 organizacje kartowe wycofały w 2024 r. |
| BLIK w e-commerce, 2025 | 1,4 mld płatności (+20% rok do roku) o wartości 219 mld PLN w sklepach internetowych (BLIK) |
Czym jest 3D Secure 2 i jak wiąże się z SCA?
Silne uwierzytelnianie klienta jest wymogiem prawnym: według PSD2 płatność zainicjowana przez płatnika online musi zostać potwierdzona dwoma niezależnymi elementami, a kod uwierzytelniający musi być dynamicznie powiązany z kwotą i odbiorcą. 3D Secure 2 to standard techniczny rozwijany przez EMVCo, za pomocą którego organizacje kartowe realizują ten obowiązek. Klienci znają go pod markami Visa Secure, Mastercard Identity Check i American Express SafeKey.
Pierwsza wersja 3D Secure kierowała każdego kupującego na stronę banku z hasłem. Wersja 2 przekazuje ponad 100 elementów danych o urządzeniu, zamówieniu i koncie, więc wydawca może zatwierdzić większość płatności bez żadnego komunikatu, a weryfikację, zwykle potwierdzenie w aplikacji bankowej, zostawić dla transakcji ryzykownych. Obsługuje też natywne aplikacje mobilne, czego stary protokół nie potrafił.
Kiedy SCA jest wymagane, a które płatności są poza zakresem?
SCA dotyczy płatności elektronicznych inicjowanych przez płatnika, gdy zarówno wydawca karty, jak i agent rozliczeniowy znajdują się w EOG; Wielka Brytania stosuje te same zasady we własnej wersji RTS. Dla polskiego sklepu internetowego oznacza to prawie każdą pierwszą płatność kartą, każdy jednorazowy zakup i każdą zmianę zgody na obciążanie zapisanej karty.
Część transakcji leży całkowicie poza obowiązkiem, co różni się od wyjątku: prawo nie wymaga wtedy uwierzytelnienia, ale wydawca nadal może odmówić. Oznacz je poprawnie w komunikacie autoryzacyjnym, ponieważ błędna flaga to częsta przyczyna odmowy miękkiej z komunikatem „SCA required”.
- Transakcje inicjowane przez sprzedawcę (MIT): abonamenty ze zmienną kwotą, opóźnione obciążenia i no-show, o ile zgodę zebrano z SCA
- Zamówienia pocztowe i telefoniczne (MOTO), w których klient nie wpisuje danych karty online
- Płatności „one-leg-out”, gdy wydawca lub agent rozliczeniowy jest poza EOG; SCA stosuje się w miarę możliwości
- Płatności inicjowane przez odbiorcę na podstawie polecenia zapłaty, np. SEPA Direct Debit
Jakie wyjątki od SCA może stosować sprzedawca?
Wyjątki są opcjonalne: może je zastosować agent rozliczeniowy lub wydawca, a ostatnie słowo należy zawsze do wydawcy. Jeśli odmówi, zwraca odmowę miękką (kod odpowiedzi 1A w Visa, 65 w Mastercard), a płatność trzeba ponowić z uwierzytelnieniem. Tabela zbiera wyjątki z rozporządzenia delegowanego (UE) 2018/389, które mają znaczenie w sprzedaży online.
Analiza ryzyka transakcji jest najcenniejsza dla sprzedawców z niskim poziomem oszustw, bo obejmuje koszyki do 500 EUR. Liczy się wskaźnik oszustw PSP, który stosuje wyjątek, obliczany z 90 dni, więc agent rozliczeniowy z czystym portfelem może zażądać go w Twoim imieniu.
| Wyjątek | Artykuł RTS | Warunek | Kto stosuje | Odpowiedzialność za oszustwo |
|---|---|---|---|---|
| Niska kwota | Art. 16 | Do 30 EUR; SCA po 100 EUR łącznie lub po 5 płatnościach od ostatniego SCA | Agent rozliczeniowy lub wydawca; licznik prowadzi wydawca | Strona, która zastosowała wyjątek |
| Analiza ryzyka transakcji (TRA) | Art. 18 | Do 100, 250 lub 500 EUR przy wskaźniku oszustw 0,13%, 0,06% lub 0,01% | Agent rozliczeniowy lub wydawca, według własnego wskaźnika oszustw | Strona, która zastosowała wyjątek |
| Zaufany odbiorca | Art. 13 | Klient dodaje sprzedawcę do listy zaufanych u wydawcy, z SCA | Wydawca | Wydawca |
| Płatności cykliczne o stałej kwocie | Art. 14 | Seria równych płatności do tego samego odbiorcy; SCA przy pierwszej | Wydawca | Wydawca |
| Bezpieczne płatności korporacyjne | Art. 17 | Dedykowane procesy firmowe, np. karty podróżne lub wirtualne | Wydawca, za zgodą swojego organu nadzoru | Wydawca |
| Inicjowane przez sprzedawcę (poza zakresem) | Nie jest wyjątkiem | Zgoda uzyskana z SCA; kolejne obciążenia inicjuje sprzedawca | Sprzedawca oznacza je przez agenta rozliczeniowego | Strona sprzedawcy |
Jak działa przepływ bez tarcia i przepływ z wyzwaniem?
Serwer 3DS sprzedawcy, zwykle obsługiwany przez PSP, wysyła żądanie uwierzytelnienia przez serwer katalogowy organizacji kartowej do serwera kontroli dostępu wydawcy. Wydawca ocenia ryzyko na podstawie danych o urządzeniu, zamówieniu i koncie i odpowiada w około sekundę.
Przy niskim ryzyku płatność jest uwierzytelniona bez tarcia i kupujący nic nie widzi. W przeciwnym razie wydawca uruchamia wyzwanie: powiadomienie push w aplikacji banku, weryfikację biometryczną lub jednorazowy kod. W obu przypadkach wynik i kryptogram trafiają do autoryzacji, dzięki czemu wydawca widzi, że SCA zostało wykonane.
- Zbierz dane Checkout zbiera dane przeglądarki lub aplikacji, dane rozliczeniowe i dostawy oraz historię konta kupującego.
- Uwierzytelnij Serwer 3DS wysyła żądanie; wydawca odpowiada: bez tarcia, wyzwanie albo odrzucenie.
- Autoryzuj Wynik uwierzytelnienia i kryptogram trafiają do wydawcy razem z żądaniem autoryzacji.
Czym jest przesunięcie odpowiedzialności w 3D Secure?
Gdy płatność zostanie pomyślnie uwierzytelniona w 3D Secure, odpowiedzialność za reklamacje z tytułu oszustwa, np. Visa o kodzie 10.4 lub Mastercard 4837, przechodzi ze sprzedawcy na wydawcę. W większości przypadków dotyczy to także sytuacji, gdy sprzedawca próbował uwierzytelnić płatność, ale wydawca był niedostępny.
Przesunięcie nie obejmuje sporów niezwiązanych z oszustwem, takich jak towar niedostarczony lub niezgodny z opisem, i znika, gdy wyjątek zastosuje agent rozliczeniowy: zyskujesz konwersję, ale ryzyko oszustwa zostaje po Twojej stronie. Dlatego sprzedawcy stosują TRA selektywnie, np. dla powracających klientów i koszyków o niskim ryzyku, a resztę kierują do uwierzytelnienia.
Jak 3D Secure 2 wpływa na konwersję w checkoutie?
Każde wyzwanie to krok, w którym kupujący może zrezygnować lub się pomylić, zwłaszcza gdy aplikacja banku jest na innym urządzeniu. EBA i EBC podały w grudniu 2025 r., że płatności kartowe uwierzytelnione silnie są mniej narażone na oszustwa, więc celem nie jest unikanie SCA, tylko wywoływanie wyzwania tam, gdzie się opłaca.
Konwersję poprawiają kompletne dane w żądaniu uwierzytelnienia, poprawne flagi transakcji, natywny SDK w aplikacji zamiast widoku webowego, wyjątki żądane przez agenta z niskim wskaźnikiem oszustw oraz natychmiastowa ponowna próba z uwierzytelnieniem po odmowie miękkiej. Mierz osobno odsetek przepływów bez tarcia, skuteczność wyzwań i wskaźnik autoryzacji według kraju wydawcy; jedna uśredniona liczba ukrywa, gdzie kupujący odpadają.
Jak SCA wygląda w Polsce: karty a BLIK?
W Polsce SCA wynika z ustawy o usługach płatniczych, która wdraża PSD2, a nadzór nad instytucjami płatniczymi sprawuje KNF. Dla kart oznacza to 3D Secure; dla najpopularniejszej metody lokalnej, BLIK, uwierzytelnienie odbywa się w aplikacji banku, więc osobny krok 3DS nie występuje. BLIK podał, że w 2025 r. zrealizowano w sklepach internetowych 1,4 mld płatności o wartości 219 mld PLN, o 20% więcej płatności niż rok wcześniej.
Dla sprzedawcy z Polski wniosek jest praktyczny: kupujący, który porzuca kartę na ekranie wyzwania, często dokończy zakup BLIK-iem, jeśli ta metoda jest widoczna obok karty. Warto więc mierzyć odsetek porzuceń na kroku 3DS osobno dla klientów z polskimi kartami i pokazywać alternatywę przed płatnością kartą, a nie po jej odrzuceniu.
Jak dodać 3D Secure 2 przez OrsunPay?
OrsunPay jest usługą techniczną działającą na własnych kontach PSP i agentów rozliczeniowych sprzedawcy. W hostowanym checkoucie dane karty i przepływ 3D Secure odbywają się w interfejsie PSP, więc uwierzytelnianie, wnioski o wyjątki i zasady odpowiedzialności wynikają z Twojej umowy z tym PSP. Routing oparty na ryzyku i integracja z RiskCogs są w planach i nie są dziś dostępne.
Najczęstsze pytania
Co znaczy SCA required przy odrzuconej płatności?
Wydawca odmówił płatności, bo oczekiwał silnego uwierzytelnienia, a transakcja przyszła bez niego lub z wyjątkiem, którego nie zaakceptował. To odmowa miękka: ponowienie tej samej płatności z uwierzytelnieniem 3D Secure zwykle się udaje.
Jakie są wymogi SCA według PSD2?
Elektroniczna płatność inicjowana przez płatnika musi być uwierzytelniona dwoma z trzech niezależnych elementów: tym, co klient wie, ma lub czym jest. W płatnościach zdalnych kod uwierzytelniający musi być też powiązany z dokładną kwotą i odbiorcą.
Co to jest PSD2?
PSD2 to dyrektywa (UE) 2015/2366, druga dyrektywa o usługach płatniczych. Wprowadziła silne uwierzytelnianie klienta, otworzyła rachunki bankowe dla licencjonowanych dostawców zewnętrznych w ramach otwartej bankowości i ustaliła zasady dla instytucji płatniczych w całym EOG. W Polsce wdraża ją ustawa o usługach płatniczych.
Czy 3D Secure 2 jest obowiązkowe poza Europą?
Nie ma ogólnego obowiązku prawnego w Stanach Zjednoczonych, ale reguły podobne do SCA obowiązują np. w Indiach, a organizacje kartowe zachęcają do 3DS wszędzie. Poza EOG sprzedawcy zwykle stosują je wybiórczo, aby uzyskać przesunięcie odpowiedzialności za oszustwa.
Czy subskrypcje wymagają SCA przy każdej płatności?
Nie. SCA jest potrzebne przy pierwszej płatności, w której klient wyraża zgodę. Kolejne obciążenia o tej samej kwocie mogą korzystać z wyjątku dla płatności cyklicznych, a obciążenia o zmiennej kwocie inicjowane przez sprzedawcę są poza zakresem jako transakcje MIT.
Czy SCA obowiązuje w płatnościach z otwartej bankowości?
Tak. Płatność zainicjowana przez dostawcę usługi inicjowania płatności jest uwierzytelniana przez bank klienta z użyciem SCA, zwykle w aplikacji bankowej. Dlatego w checkoutach typu pay by bank nie ma osobnego kroku 3D Secure.
Poznaj OrsunPay
Porozmawiaj z naszym zespołemŹródła
- Rozporządzenie delegowane Komisji (UE) 2018/389, RTS dotyczące silnego uwierzytelniania klienta (EUR-Lex)
- Dyrektywa (UE) 2015/2366 w sprawie usług płatniczych, PSD2 (EUR-Lex)
- EMVCo: EMV 3-D Secure
- EBA: wspólny raport EBA i EBC o oszustwach płatniczych, grudzień 2025
- BLIK: blisko 3 mld transakcji BLIK w 2025 r. i ponad 2 mln nowych użytkowników